حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
23
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
سنهء ثمان و عشرين و ثلثمائه « 1 » برسيد به شهر قم ، و آن كتاب در خانهء « 2 » نهاده بود ، و آن خانه فرود آمد ، و آن كتاب در آن ميان تلف شد . و در آن كتاب ذكر أخبار عرب بود كه بقم نزول كردند ، و ذكر دولت و اقبال ايشان ، تا به چند كاه بود ، و جند حرب « 3 » كردند ، و به غير ازين قصّه ، و خبرى ديكر در آن نبود . و همچنين : حمزه « 4 » را ديدم كه در كتاب خود ياد كرده بود ، كه بسيار زحمت و مشقّت ، و تعب و رنج بذو رسيد . و من سوكند ميخورم ، كه آنج حمزه فرمود عين صدق و صوآب بود ، و مع هذا كه آن اخبار كه او در كتاب خود ياد كرده بود ، مجموع از فاضلان شهر او بذو رسيده بود ، كه ايشان نيز در جمع آن عاجز و مضطر كشته بودند ، چون زيادتىء همّت بر تحصيل آن داشتند ، در اتمام آن مقاسات « 5 » و معانات « 6 » كشيدند . حمزه آن اخبار نقل ازيشان جمع كرد ، و هر خبرى بموضعى و محلّى كه لائق بود از كتاب خود ياد كرد . و من هيچ فاضلى و بزركى را به شهر قم نيافتم ، كه بنزديك او خبرى از أخبار شهر قم باشد ، كه ازو ياد كيرم ، تا به سبب آن تصنيف كردن اين كتاب ، بر من آسان آيد . پس من استخاره كردم بخذآىء عزّ و جلّ ، و توكّل كردم برو در جمع كردن اين كتاب ، و درين مدّت كه اتّفاق تصنيف اين كتاب افتاد ، هر خبرى كزيده از أخبار قم كه يافتم ، درين كتاب جمع كردم ، و آن را به كتاب قم نام نهادم . جنانچ ياد كردهام ، از أخبار قم قديمه و حديثه ياد كردم ، و پيشتر ازين عزيمت نموده
--> ( 1 ) . سال 328 هجرى . ( 2 ) . خانه : اتاق . ( 3 ) . جنگ . ( 4 ) . مقصود أبو عبد اللّه حمزة بن حسن اصفهانى ، نويسنده كتاب اصفهان است . ( 5 ) . اشتقاقى ناصحيح از ماده قسا ، يقسو ، فهو قاس ، به معانى سختى و مشقت است . ( 6 ) . رنج و زحمت .